#08 - Warmtepomp, condensatieketel of iets anders? Architect Willem Devos legt uit.

Warmtepomp, condensatieketel of iets anders? Architect - en mede-oprichter van Cobras Architects - Willem Devos legt uit:

Vraag: Sinds 1 januari 2025 mogen nieuwbouwwoningen in Vlaanderen niet meer aangesloten worden op het aardgasnet. Betekent dit dat de warmtepomp de enige optie is?

Willem Devos: "Dat is wat vaak wordt gedacht, maar bij Cobras Architects geloven we niet in one-size-fits-all-oplossingen. Natuurlijk is een warmtepomp in veel gevallen een goede keuze, zeker bij een goed geïsoleerde nieuwbouw. Maar in renovatie- en herbestemmingsprojecten ligt het complexer. Niet elk gebouw is geschikt voor lage temperatuurverwarming, en we moeten steeds kritisch blijven nadenken over de totale energie-impact."

Bij nieuwbouw is een warmtepomp vaak de logische keuze vanwege de verplichte energiezuinigheid. In renovaties ligt dat minder voor de hand. Klassieke radiatoren werken op hoge temperatuur en zijn vaak niet compatibel met een warmtepomp zonder ingrijpende aanpassingen. Dit kan leiden tot een hogere investering én een langere terugverdientijd, zonder garantie op energiewinst.

Vraag: Hoe helpt Cobras Architects opdrachtgevers om de juiste keuze te maken?

Willem Devos: "Wij bekijken elk project individueel en houden rekening met de bestaande situatie. We helpen onze klanten begrijpen welke impact een verwarmingssysteem heeft op zowel hun energieverbruik als hun budget."

Om een goede inschatting te maken, brengen we de energieprestaties van de woning in kaart. Begrippen als COP (Coefficient of Performance) en SCOP (Seasonal Coefficient of Performance) zijn hierin belangrijk. De COP geeft aan hoeveel warmte een warmtepomp levert per eenheid elektriciteit onder ideale omstandigheden. De SCOP kijkt naar het rendement over een volledig stookseizoen en geeft een realistischer beeld van de werkelijke prestaties. Hoe hoger de SCOP, hoe efficiënter het systeem.

Vraag: Wat zegt de Vlaamse regelgeving hierover?

Willem Devos: "Voor nieuwbouw zijn aardgas en stookolie uitgesloten, en het installatierendement moet minstens 130% bedragen. Bij renovatie ligt dat anders: een condensatieketel mag nog geplaatst worden, maar de financiële steun hiervoor is afgebouwd. De overheid stimuleert de overstap naar warmtepompen via premies, maar dat betekent niet dat dit altijd de beste optie is."

Vlaanderen kiest resoluut voor elektrificatie van de verwarmingsmarkt, met financiële prikkels voor wie overschakelt op een warmtepomp. De keerzijde is dat een warmtepomp niet altijd de goedkoopste of meest ecologische keuze is in bestaande gebouwen. De beste aanpak is om naar de volledige energiehuishouding van een gebouw te kijken en niet enkel naar de verwarmingsinstallatie op zich.

Vraag: Hoe ziet u de rol van de architect in deze discussie?

Willem Devos: "Onze taak is niet alleen om mooie gebouwen te ontwerpen, maar ook om ze slim en duurzaam te maken. Dat betekent kritisch nadenken over verwarmingssystemen en niet zomaar de laatste trend volgen. Wat werkt voor de ene woning, is niet per se de beste oplossing voor een ander project."

Een architect moet verder kijken dan de installatie alleen. Hoe zit het met de isolatie? Welke afgiftesystemen zijn er al aanwezig? Is de investering in een warmtepomp ecologisch én economisch verantwoord? Dat zijn de vragen die we als architect moeten helpen beantwoorden. Uiteindelijk gaat het om een geïntegreerde aanpak waarin duurzaamheid, architectuur en comfort samenkomen.

Vraag: Heeft u nog een laatste tip voor wie aan een bouw- of renovatieproject begint?

Willem Devos: "Laat je goed informeren en kijk verder dan alleen de initiële installatiekost. Wat is de impact op lange termijn, zowel financieel als ecologisch? Bij Cobras Architects begeleiden we onze klanten in deze keuzes, zodat ze niet alleen een energie-efficiënt huis krijgen, maar ook een woning die echt bij hen past."